Home > ΚΟΣΜΟΣ > Κανείς δεν ενδιαφέρεται για το τι λένε οι οικονομολόγοι για τον Τραμπ

Κανείς δεν ενδιαφέρεται για το τι λένε οι οικονομολόγοι για τον Τραμπ

Του Noah Smith
Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφόρησαν δύο ανοικτές επιστολές, τις οποίες συνυπογράφουν μερικοί από τους πιο διαπρεπείς οικονομολόγους των ΗΠΑ, που προτρέπουν τους Αμερικανούς πολίτες να μην ψηφίσουν τον Ντόναλντ Τραμπ. Η πρώτη επιστολή, η οποία δημοσιεύτηκε στη Wall Street Journal, φέρει την υπογραφή 370 οικονομολόγων, μεταξύ των οποίων και οκτώ που έχουν τιμηθεί με το βραβείο Νόμπελ. Οι οικονομολόγοι ασκούν έντονη κριτική στον υποψήφιο των Ρεπουμπλικάνων γιατί αμφισβητεί την ακρίβεια των οικονομικών στοιχείων, επιτίθεται στο ελεύθερο εμπόριο και τη μετανάστευση, ισχυρίζεται πράγματα που δεν ισχύουν και προτείνει παραπλανητικές πολιτικές σε διάφορα ζητήματα. Η δεύτερη επιστολή υπογράφεται μόνο από νομπελίστες, 19 συνολικά, οι οποίοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου:

Ο Ντόναλντ Τραμπ… προωθεί μια ασυνάρτητη οικονομική ατζέντα. Οι απερίσκεπτες απειλές του να ξεκινήσει πόλεμο με αρκετούς από τους μεγαλύτερους εμπορικούς μας εταίρους, το σχέδιό του να απελάσει εκατομμύρια μετανάστες, οι φορολογικές μειώσεις ύψους τρισεκατομμυρίων δολαρίων χωρίς χρηματοδότηση, η επιπόλαια άποψη ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απειλήσουν με εθνική χρεοκοπία προκειμένου να επαναδιαπραγματευθούν με τους πιστωτές τους, λες και τα κρατικά χρεόγραφα είναι ομόλογα κατηγορίας junk, κάθε μια από αυτές τις θέσεις θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τα θεμέλια της αμερικανικής ευημερίας αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας.

Τα παραπάνω είναι όλα αληθινά. Ωστόσο, θα επιχειρήσω μια τολμηρή πρόβλεψη: σχεδόν κανένας Αμερικανός ψηφοφόρος δεν θα δώσει βάση στα λεγόμενα των οικονομολόγων. 

Παρά το γεγονός ότι οι οικονομολόγοι αφιερώνουν πολύ χρόνο στην ανάλυση της δημόσιας πολιτικής, όταν θέλουν να πείσουν το κοινό για οτιδήποτε, δεν τα καταφέρνουν πολύ καλά. Μπορεί ο Αμερικανός Πρόεδρος της τηλεοπτικής σειράς «The West Wing» να ήταν Νομπελίστας, όμως στον πραγματικό κόσμο οι οικονομολόγοι που είναι υποψήφιοι για ανώτερα πολιτικά αξιώματα δεν σημειώνουν μεγάλη επιτυχία.

Εξάλλου, οι πολιτικές πρωτοβουλίες που έχουν την στήριξη των οικονομολόγων, όπως η πρόταση φόρου άνθρακα της Ουάσινγκτον, συχνά καταρρέουν όταν έρχονται αντιμέτωπες με την πραγματικότητα της πολιτικής. Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας αυτής επιχείρησαν να προσελκύσουν τους συντηρητικούς της δημόσιας οικονομίας, υποβάλλοντας μια ουδέτερη ως προς τα έσοδα πρόταση, μέσω της υιοθέτησης φορολογικών περικοπών σε άλλους τομείς, προκειμένου να αντισταθμιστεί ο νέος φόρος άνθρακα. Αυτό εξόργισε τους περιβαλλοντολόγους, οι οποίοι είναι στην πλειονότητά τους προοδευτικοί και υποστηρίζουν τη μεγαλύτερη αναδιανομή του εισοδήματος μέσω του φορολογικού συστήματος. Έτσι, στην προσπάθειά τους να είναι μετριοπαθείς, οι οικονομολόγοι κατέληξαν να μην προσελκύσουν καμία πλευρά. 

Ένα μέρος του προβλήματος πηγάζει από το γεγονός ότι οι οικονομολόγοι δεν σκέφτονται πολύ την πολιτική. Ωστόσο, από προσωπική πείρα, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ταυτόχρονα συμβαίνει και κάτι άλλο: για τις επιχειρηματικές και πολιτικές ελίτ των ΗΠΑ οι οικονομολόγοι είναι είδωλο, όμως μια μεγάλη μερίδα της υπόλοιπης χώρας τους περιφρονεί. 

Το κύρος των οικονομολόγων μεταξύ της αμερικανικής αφρόκρεμας είναι αδιαμφισβήτητο. Κάθε αμερικανική προεδρία περιλαμβάνει στους συμβούλους της επιφανείς ακαδημαϊκούς οικονομολόγους. Βιβλία όπως το «Freakonomics” γίνονται το απόλυτο μπεστ-σέλερ. Οι προσωπικές ιστοσελίδες των οικονομολόγων στο διαδίκτυο είναι πολύ δημοφιλείς. Και φυσικά οι στήλες που διατηρούν σε οικονομικές εκδόσεις οικονομολόγοι με περγαμηνές προσελκύουν μεγάλο ενδιαφέρον. 

Οι αποδοχές των οικονομολόγων αποτελούν μια ακόμα ένδειξη του μεγάλου σεβασμού που απολαμβάνουν μεταξύ της αμερικανικής ελίτ. Σύμφωνα με μια μελέτη, το 2014-15 ο μέσος αρχικός μισθός ενός καθηγητή οικονομικών σε μια σχολή τετραετούς φοίτησης ήταν $91,301. Συγκριτικά, σύμφωνα με μια άλλη μελέτη το 2012 ο αρχικός μισθός ενός καθηγητή φυσικής δεν ξεπερνούσε τα $56,483. Με άλλα λόγια, οι οικονομολόγοι κερδίζουν περισσότερα χρήματα από πολλούς ακαδημαϊκούς που κατά μέσο όρο έχουν περισσότερες μαθηματικές γνώσεις. Και αυτό χωρίς να συνυπολογίζουμε τις παχυλές αμοιβές μιας μεγάλης μερίδας καθηγητών οικονομικών που παράλληλα προσφέρουν συμβουλευτικές υπηρεσίες –άλλη μια ένδειξη της υψηλής εκτίμησης που χαίρουν οι αναλύσεις και οι επίσημες θέσεις τους στους κύκλους των επιχειρηματικών ελίτ. 

Όμως το ευρύ κοινό δεν τρέφει τα ίδια αισθήματα για τους οικονομολόγους. Μια εργασία το 2014 των Christopher Johnston και Andrew Ballard εξέτασε κατά πόσο οι απόψεις των οικονομολόγων επηρεάζουν τη κοινή γνώμη σε θέματα πολιτικής. Αυτό που διαπίστωσαν είναι ότι ενώ το κοινό γενικά εμπιστεύεται τους οικονομολόγους σε πολύ τεχνικά ζητήματα, όταν πρόκειται για ευαίσθητα πολιτικά θέματα, όπως το εμπόριο και η μετανάστευση, ουσιαστικά δεν έχει καμιά εμπιστοσύνη στους ακαδημαϊκούς. Από την προσωπική μου πείρα και μόνο η αναφορά της λέξης «οικονομολόγος» στο πλατύ κοινό συχνά γεννά αισθήματα καχυποψίας, χλευασμού ή σύγχυσης. 

Γιατί συμβαίνει αυτό; Μια δημοφιλής εξήγηση, ιδίως μεταξύ εκείνων που κλίνουν προς τα αριστερά, είναι ότι οι οικονομολόγοι είναι πολιτικοποιημένοι –ουσιαστικά ότι τους έχουν εξαγοράσει οι πλούσιοι και ότι διαφημίζουν πολιτικές της ελεύθερης αγοράς που πλήττουν τον πολύ κόσμο. Στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει: τον τελευταίο καιρό οι οικονομολόγοι βλέπουν με πιο καλό μάτι την παρέμβαση του κράτους απ’ ότι το ευρύ κοινό.

Μια άλλη εξήγηση είναι ότι οι οικονομολόγοι απώλεσαν το κύρος τους όταν απέτυχαν να προβλέψουν την οικονομική κρίση. Αυτό είναι αλήθεια –σχεδόν κανένα δημοφιλές ακαδημαϊκό μοντέλο ύφεσης δεν προέβλεψε την πιθανότητα να συμβεί αυτό που έγινε το 2008. Ωστόσο, πολύ αμφιβάλλω κατά πόσο οι μη οικονομολόγοι το γνωρίζουν αυτό. Πόσοι άνθρωποι που δεν πέρασαν από τα θρανία μια οικονομικής σχολής γνωρίζουν τι είναι το υπόδειγμα των πραγματικών οικονομικών κύκλων ή το νεο-Κευνσιανό μοντέλο;  Πραγματικά ελάχιστοι. Επομένως, εάν ο κόσμος επιρρίπτει ευθύνες στους οικονομολόγους επειδή δεν προέβλεψαν την κρίση και την επακόλουθη ύφεση, πιθανότατα αυτό συμβαίνει για λόγους που δεν έχουν να κάνουν με τα γεγονότα. 

Μετά τα παραπάνω, δεν βρίσκω ένα καλό λόγο που να εξηγεί γιατί η ελίτ πίνει νερό στο όνομα των οικονομολόγων αλλά το ευρύ κοινό δεν θέλει να έχει καμία σχέση μαζί τους. Όμως αν οι οικονομολόγοι θέλουν να ασκήσουν μεγαλύτερη επιρροή στην πραγματική πολιτική, τότε θα πρέπει να εξετάσουν αυτό το πρόβλημα σε βάθος.

 

You may also like
Χαμός με τη δημόσια «κωλοτούμπα» Τσίπρα για τον «κακό» Τραμπ (VIDEO)
Συντριβή εμπορικού αεροσκάφους στην Ακτή Ελεφαντοστού
Ιταλία και Γαλλία στο πλευρό του Ραχόι
Γιατί ο Τίλερσον αποκάλεσε «βλάκα» τον Τραμπ