Home > ΥΓΕΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ > Οι λόγοι για τις φοβιες και το αγχος μπορει να ειναι απλούστεροι απ´ ότι φαντάζεστε ( Του Μιχάλη Πατεράκη )

Οι λόγοι για τις φοβιες και το αγχος μπορει να ειναι απλούστεροι απ´ ότι φαντάζεστε ( Του Μιχάλη Πατεράκη )

Ο φοβος ειναι μαζι μας συνέχεια. Οποιοσδήποτε φοβάται να πετάξει με αεροπλάνο, ξέρει πως ειναι να περιμένει την επιβίβαση. Το ίδιο συναίσθημα βγαινει στην επιφάνεια οταν στεκόμαστε επανω σε ενα πολυ ψηλο κτίριο ενώ φοβόμαστε το υψος και το ίδιο συναίσθημα νιώθουμε οταν δίνουμε εξετάσεις ή οταν αντιμετωπίζουμε μια δύσκολη κατασταση. Ο φοβος μπορει να οδηγήσει σε αγχος, αναβολή και καταστροφική σκέψη. Αυτοί οι πολυ συγκεκριμένοι φόβοι είναι πολυ γνωστοί αλλα πολλοί ανθρωποι υποφέρουν απο βαθείς κρυμμένους φόβους οι οποίοι εχουν εγκαθιδρυθεί απο παλια και τελικά φαίνεται να διαμορφώνουν την συμπεριφορα. Σαν θεραπευτής, συχνα ερχομαι αντιμέτωπος με ανθρώπους οι οποίοι εχουν αναπτύξει μια γενικευμένη διαταραχη αγχους η παρόμοιες διαταραχες οπως η αγοραφοβία. Συχνα ειναι δύσκολο να διευκρινιστεί ποιος ειναι ο φοβος ο οποίος υπαρχει κατω απο το αγχος και οι ανθρωποι δεν ειναι σε θεση να πουν με σαφήνεια τι ακριβώς τους συμβαίνει. Αυτη η κατασταση χειροτερεύει τα πράγματα και καποτε οδηγει σε κρισεις πανικου. Κάποιοι περιγράφουν αυτη την κατασταση σαν: «ο φοβος για τον φοβο».

Οι ειδικοί γνωρίζουμε οτι το αίσθημα του αγχους το οποιο βιώνουμε οταν φοβόμαστε, ειναι μια ψυχοβιολογική αντίδραση. Μοιάζει πολυ με την αντίδραση του ανθρώπου ο οποίος φοβάται οτι θα τον δαγκώσει ο σκύλος, η με την αντίδραση οταν απορρίπτεται σε ενα ερωτικο ραντεβου, ή οταν δεν γνωρίζει την αιτία για κατι που του συμβαίνει. Ο φοβος, οπως ολα τα υπόλοιπα συναισθηματα, αποτελεί βασικα μια πληροφορία. Μας δινει την γνώση και την κατανόηση -αν επιλέξουμε να την δεχτούμε αυτη τη γνώση- της ψυχο βιολογικής μας κατάστασης. Και σύμφωνα με διαφορες μελέτες, υπαρχουν μονο πέντε βασικοί φόβοι γύρω απο τους οποιους οργανώνει κανεις τον δικο του προσωπικο και ιδιαιτερο φοβο.

Αυτοί ειναι:

1) ο φοβος της παύσης της ύπαρξης. Δηλαδή ο φοβος του θανατου. Η ιδέα της μη περαιτέρω συνέχισης της ζωης ξεσηκώνει πρωτόγονο υπαρξιακό αγχος σε όλους τους ανθρώπους.

2) φοβος ακρωτηριασμού. Ο φοβος οτι χάνει κανεις ενα μέρος απο την πολύτιμη σωματική δομή του. Η σκέψη οτι τα σωματικά ορια απειλούνται ή οτι χάνεται η ακεραιότητα ενος οργάνου, ενος μέρους του σώματος ή καποια paterakis_photoφυσική λειτουργία. Το αγχος γύρω απο τα πλάσματα του ζωικού Βασίλειου οπως κοριοί, αράχνες, φίδια και αλλα ανατριχιαστικά πράγματα, έρχονται στην επιφάνεια μεσα απο τον βασικό φοβο του ακρωτηριασμού.

3) φοβος απώλειας της αυτονομίας. Ο φοβος οτι θα ακινητοποιηθουμε. Ειναι οι φόβοι της παράλυσης, του περιορισμού κινήσεων, της παγίδευσης, του εγκλεισμού, της κατάρρευσης, ή του οτι θα βρεθεί κανεις υπο τον έλεγχο καταστάσεων περα απο την δική του βούληση. Πρόκειται για τον ευρέως γνωστό φοβο ο οποίος περιγράφεται συνηθως με τον όρο «κλειστοφοβία» αλλα επεκτείνεται στις κοινωνικές επαφές και σχεσεις.

4) φοβος αποχωρισμού. Ο φοβος της εγκατάλειψης, της απόρριψης, της απώλειας της σύνδεσης με αγαπημένο προσωπο. Ο φοβος του να αισθανθεί κανεις σαν ενα προσωπο το οποιο δεν ειναι καλοδεχούμενο, που δεν το σέβονται που δεν εκτιμάται απο κανέναν. Οταν οι σημαντικοί άλλοι δεν συνηθίζουν να ανταποκρίνονται στις αιτήσεις του προσώπου, αυτο μπορει να εχει πραγματικά κατακλυσμιαία καταστροφικές ψυχολογικες επιδράσεις σε εκείνον που αποζητά την επικοινωνία.

5) φοβος θανατου του εγω. Ο φοβος της ταπείνωσης, της ντροπής ή οποιοσδήποτε αλλος μηχανισμός αποδοκιμασίας του εαυτού ο οποίος απειλεί την ακεραιότητα του εαυτού. Πρόκειται για τον φοβο της αποδόμησης της αίσθησης κάποιου οτι αξίζει να αγαπιέται, οτι ειναι ικανός στη ζωη, οτι εχει αξία ως ανθρωπος.

Καποια αλλα συναισθηματα φόβου τα οποια γνωρίζουμε απο τη κλινικη πρακτικη, δεν ειναι παρα τροποποιήσεις των παραπανω πέντε. Αν τα αναλύσετε ειναι εύκολο να βρειτε τον βασικό φοβο ο οποίος κρύβεται πισω απο το ασαφές αγχος. Η ζήλεια για παραδειγμα ειναι μια εκφραση του φόβου αποχωρισμου ή της απαξίωσης: «θα τον εκτιμήσει περισσοτερο απ´ οτι εκτιμά εμενα. Στην ακραία του μορφή, μπορει να εκφράζει τον φοβο θανατου του εγω: «ειμαι ενα ατομο χωρις αξία». Ντροπή και ενοχή εκφράζουν τον φοβο του αποχωρισμου, ή τον πραγματικο αποχωρισμό που εχει συμβεί στην πραγματικότητα. Ο φοβος της απόρριψης; Αυτος ειναι φοβος αποχωρισμου και πιθανόν φοβος θανατου του εγω επισης. Το ίδιο ισχύει για την ταπείνωση και το αίσθημα οτι οι άλλοι θα μας κοροϊδέψουν. Ο τρόμος που αντιμετωπίζουν όσοι ειναι έτοιμοι να κανουν μια δημόσια ομιλία, ειναι ο φοβος του θανατου του εγω και ο φοβος για τις στενές σχεσεις ή αλλιως ο φοβος της δέσμευσης είναι σε κάποιες περιπτωσεις ο φοβος έλλειψης η απώλειας της αυτονομίας. Η αγοραφοβία απο την αλλη μεριά μπορει να παρουσιαστεί ως φοβος ο οποίος κατα περιπτωση ανήκει στα χαρακτηριστικά και των πέντε κατηγοριών.

Οι φοβιες οι οποίες αναπτύσσονται στους ανθρώπους εχουν την βαση τους στον τροπο με τον οποιο άρχισε να δημιουργείται η προσωπικότητα. Γιαυτο και δεν υπακούν σε φαρμακευτικη αγωγή παρα μονο για να μειώσουν την ενταση τους. Η ψυχοθεραπεια αποτελεί την θεραπεια εκλογής και εχει φανεί απο κλινικες μελέτες οτι σε βάθος χρονου εχει πολυ καλά αποτελεσματα.
Μιχάλης Πατεράκης

Ψυχολογος Πανεπιστημίου

Indianapolis Η.Π.Α
Website: http://www.psychotherapy.net.gr/

You may also like
Διαταραχή μετατραυματικου stress – post traumatic stress disorder ( Του Μιχάλη Πατεράκη )
Ψυχοσεξουαλικοτητα  ( Του Μιχάλη Πατεράκη )
Κατανοήστε την ιδεοψυχαναγκαστικη διαταραχη ( Του Μιχάλη Πατεράκη )